اسماء، القاب و کنیه ها (قسمت دوازدهم)

مهدى

 از مشهورترین لقب هاى امام زمان (ع) است.

درباره علت نامیده شدن آن حضرت با این لقب، روایت هاى مختلفى ذكر شده است.

حضرت امام محمد باقر(ع) مى فرمایند: هنگامى كه مهدى ما قیام كند، ثروت ها را به طور مساوى تقسیم و در جامعه به عدالت و دادگرى رفتار مى كند. هركسى از او اطاعت كند از خداوند اطاعت كرده است و هركسى او را نافرمانى كند از خدا نافرمانى كرده است . وآن حضرت را مهدى نامیده اند چون به امور پنهان و نهانى هدایت مى گردد. (1)

درباره امور نهانى كه آن حضرت به آن ها هدایت مى شود و یا هدایت مى كند، با توجه به تعابیر روایات نظرات چندى بیان شده است. ازآن جاكه در دوره غیبت مخصوصاً دوران غیبت كبرى در اثر پیدا شدن تبلیغات ضد دینى و تفسیرها و برداشت هاى نامناسب از احكام دین ونفوذ خرافات و اندیشه هاى غلط غیر دینى به اصول و تعالیم اصیل اعتقادى، مردم دین اصلى و حتى قرآن اصلى را فراموش خواهندكرد،آن حضرت پس از ظهور، قرآن اصیل و احكام واقعى اسلام را از لابلاى آن همه تحریفات و تفسیرهاى نادرست بیرون خواهند كشید، به گونه اى كه حتى مردم گمان خواهندكردكه ایشان یك دین و آیین جدیدى را مطرح مى كنند. به این مناسبت آن حضرت را مهدى مى گویند.

پیامبر اكرم (ص) در این باره مى فرمایند: دوازدهمین فرزندم به گونه اى غایب خواهد شد كه اصلأ دیده نخواهد شد و در این دوره غیبت، وقایع سختى رخ خواهد داد.

در نتیجه طولانى شدن این دوره، زمانى خواهد آمد كه از اسلام جز اسمى و از قرآن جز رسم و خطى اثرى باقى نخواهد ماند. درآن موقع خداوند متعال به وى اجازه خواهد داد تا قیام كند.آنگاه به وسیله او اسلام را تقویت و تجدید خواهدكرد.(2)

بر طبق این دیدگاه چون حضرت مهدى (ع) مردم را به حقایق پنهان شده دینى راهنمایى خواهندكرد او را مهدى مى گویند.

دیدگاه دیگر این است كه قائم آل محمد(ع) را از این رو مهدى مى گویندكه مردم را به امورى كه برآن ها پوشیده است راهنمایى خواهد كرد.

وى پس از ظهور، جهت ارشاد پیروان ادیان دیگركتاب هاى آسمانى تحریف نشده،آن ها را به آنان نشان خواهد داد و از این طریق آنان را با دین اصیل خودشان آشنا خواهد ساخت و بر اساس همان احكام تحریف نشده آیین خودشان، باآنان رفتار خواهد كرد.

در روایتى مى خوانیم: از جمله كارهاى حضرت امام زمان (ع) پس از ظهور این است كه تورات اصلی و انجیل اصلى و سایركتاب هاى انبیاى گذشته را از یك مخفیگاه خارج خواهد ساخت (3)

دیدگاه دیگر این است كه آن حضرت پس از ظهور، مردم را در تمام زمینه هایى كه به بیراهه رفته اند ارشاد خواهند كرد تا به شیوه هاى درست دستیابند چون انحرافات دوران غیبت تنها در احكام دینى نیست، چراكه در اثر جهل و نا آگاهى در عرصه هاى سیاسى، علمى و صنعتى نیز مردم دچار اشتباهات زیادى مى شوند .

طرفداران این برداشت نیز به برخى از روایات كه مشتمل برتعابیر خاصى هستند، تمسك مى جویند. به عنوان مثال از امام صادق (ع) روایت شده است كه فرموده اند:آن حضرت را مهدى مى گویند چون مردم را به امورى كه گم كرده اند، هدایت مى كند(4)

این تعبیر شامل انحراف سیاسى، اقتصادى، فرهنگى و اجتماعى نیز مى شود.

نتیجه آن كه مى توان گفت: چون امام زمان (ع) به بركت علم بى نظیرى كه دارد، مردم را در تمام عرصه هاى حیات فردى و اجتماعى و علمى و دینى به راه صحیح هدایت خواهدكرد وآن ها را از تمام گمراهى ها نجات خواهد داد، به این مناسبت آن حضرت را مهدى مى گویند.

البته در برخى روایات نیز به این نكته اشاره شده است كه یكى از چیزهاى مخفى كه حضرت مهدى (ع) مردم را به آن هدایت خواهندكرد، ذخایر زیرزمینى و معادن است كه شاید این لقب به این قبیل از عملكردهاى حضرت مهدى (ع) نیز دلالت داشته باشد. (5)

وامَا واژه مهدى،اسم مصدر هدایت است و به معنى كسى است كه به وسیله خدا هدایت شده باشد،و به همین معنى، برخى از پیامبران و بزرگان را بدون آن كه مهدى موعود و منتظر پندارند، مهدى خوانده اند.

حسان بن ثابت در قصیده خود، واژه مهدى را براى پیامبر(ص) به كار برده است.

این واژه در حدیثى از پیامبر(ص) به همین معنى درباره حضرت امیر(ع) به كار رفته است. (6)

سنى ها اغلب،آن را براى چهار خلیفه بعد ازپیامبر(ص)كه آنان را خلفاءِ الراشدون المهدیون مى گویند، به كار مى برند.(7)

شیعیان كوفه، عنوان مهدى را در مفهوم راه یافته و هدایت شده آن،درباره امام سجاد(ع) به كار برده اند.

به این معنى، همه امامان عنوان مهدى داشته اند، با این مفهوم كه وظیفه شان هدایت مردم به سوى دین خداوند بوده است وکلنا نَهدى الى دین الله به همین جهت دركتب مربوط به زیارات، تمام امامان الئمة الراشدون المهدیون اطلاق شده است.

در روایتى از امام حسین (ع) نقل شده است كه فرمود: ما دوازده مهدى داریم اول آن ها امیرالمؤمنین (ع) و آخرآن ها نهمین فرزند من است... (8) ولى واژه مهدى در مفهوم نجات بخش آن، عنوان خاص امامدوازهم شیعه است كه در آخر الزمان ظهور مى كند و در اصطلاح شرع،اطلاق مهدى به این مفهوم،به هیچ كس جز امام غائب صحیح نیست و حتى اطلاق آن به سایر امامان نیز درست نمى باشد.(9)

01اثبات الهداة ج 7 ص 110 و 169.

2.منتخب الاثرص 98.

3.بحارالانوار ج 51 ص 29.

4.اثبات الهداة ج 7ص 110

5.نشریه موعود ش 28 ص 67

6.آخرین امید داود الهامى ص 207

7. سنن ابی ماجه ج 1، ص 16.

8. من لا یحضره الفقیه ج 2، ص 371 التذهیب طوس ج 6ص 114.

9.آخرین امید داودالهامى ص210.

 

منجى

 به معناى نجات دهنده و لقبى است كه به حضرت مهدى (ع) مى دهند

اما دركتاب نجم الثاقب كه 182 اسم و لقب از حضرت ذكر شده نیامده است.

 

منعم 

 از القاب حضرت مهدى (ع)واز اسماء حسنى است كه خداوند تعالى آن حضرت را مظهر اعظم آن قرار داده.(1)

من لم یجعل الله لَه شبیها

یعنى كسى كه احدى شبیه و نظیر او نیست و از القاب حضرت مهدى (ع) شمرده شده است.

در هدایة این لقب حضرت، چنین آمده است من لم یجعل الله له سمیا که البته به شبیها تفسیركرده است.

از ویژگى هایى كه براى حضرت نقل شده معلوم مى شود، هیچكس شبیه آن حضرت نیست و به رتبه عزَت و جلالش نرسیده و نخواهد رسید(2)  

 1. نجم الثاقب باب دوم

2. نجم الثاقب باب دوم 

 

موعود

 موعود از القاب مشهور و رایج حضرت مهدى (ع)است.

استاد على دوانى، جلد سیزدهم بحارالانوار چاپ سنگى را دركتابى با همین عنوان، ترجمه كرده است كه امروزه بسیار مورد استفاده علاقه مندان قرار مى گیرد.

در شهر مقدس قم نیز بنیاد فرهنگى با همین نام، در زمینه مهدى پژوهى فعالیت مى كند.

نخستین كسى كه در اسلام به او لقب مهدى موعود را دادند، محمد حنفیه بود.

موعود مهدى و نشانه هاى پیامبران حضرت زین العابدین (ع)فرمود: در قائم ما نشانه هایى از هفت پیامبر وجود دارد: نشانه اى از پدر ما آدم، نشانه اى از حضرت نوح، نشانه اى از حضرت ابراهیم، نشانه اى از حضرت موسى، نشانه اى از حضرت عیسى، نشانه اى از حضرت ایوب (ع)و نشانه اى از حضرت محمد(ص اما نشانه اش از حضرت آدم و نوح، طول عمر است. نشانه اش از حضرت ابراهیم، ولادت پنهانى وكناره گیرى از مردمان است. نشانه اش از حضرت موسى، استمرارترس و غیبت است. نشانه اش از حضرت عیسى، اختلاف مردم در حق اوست. نشانه اش از حضرت ایَوب، فرج بعد از شدت وگشایش پس ازگرفتارى است و اما نشانه اش از حضرت محمد(ص)خروج او با شمشیر است.(1)

 1-كمال الدین ج 1، ص 438 منتخب الاثرص 0 30 بحار الانوار ج 51ص 217.

 

 

موتور 

 به معناى كسى است كه یكى از نزدیكانش كشته شده و انتقام او را نگرفته باشد و از القاب حضرت مهدى (ع) است.

در روایات متعددى، حضرت به لقب موتور ذكر شده است

موتور(1) به والد، منظوركسى است كه پدرش كشته شده و خونخواهى او نشده است علامه مجلسى فرموده كه مراد به والد، یا حضرت عسكرى (ع) یا امام حسین (ع) و یا جنس والدكه شامل همه ائمه (ع) مى شود است.

امام صادق (ع) نیز فرمود: قائم موتور و خشمناك خروج مى كند در حالى كه پیراهن خونین رسول خدا(ص) كه در جنگ احد بر تن داشت، بر بدن آن حضرت است. (2)

در برخى روایات موتور بابیه دارد.

در زیارت عاشورا مى خوانیم:السلام علیك یاثار الله ابن ثاره والوتر الموتور (3)

یعنى درود بر تو اى كسى كه خداوند از خون پاك تو و پدرت كه به ناحق ریختند انتقام مى گیرد و از ستم وارد بر تو داد خواهى مى كند

   1. الرائد ج2ص 8168

2.نجم الثاقب باب دوم

3. مفاتیح الجنان باب سوم



--------------------------------------------------

منبع: مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 11 دی 1392    | توسط: مهدی ابراهیمی نژاد    | فهرست موضوعی: مطالب روز،     |
نظرات()